Jak rozpoznać i badać świąd

Świąd skóry ma różnorodne przyczyny: może towarzyszyć chorobom skóry, zakażeniom pasożytniczym, alergiom, chorobom ginekologicznym, neurologicznym i układowym. Poznanie czynnika wywołującego świąd skóry ma kluczowe znaczenie dla prowadzenia odpowiedniej terapii.  Diagnostyka świądu skóry obejmuje bardzo szczegółowe badanie podmiotowe i przedmiotowe.

Badanie podmiotowe w diagnostyce świądu

Informacje zebrane podczas wywiadu lekarskiego mogą okazać się bardzo pomocne w poznaniu przyczyny, bądź przyczyn świądu. Wywiad powinien zawierać informacje takie, jak: intensywność świądu oceniana w skali od 0-10, lokalizacja świądu oraz jego przebieg, nasilenie i czynniki, które wywołują reakcję świądową np. woda, zmiany temperatury, pocieranie, aktywność fizyczna, stres, jedzenie. Ponadto pod uwagę bierze się alergie, na które cierpi pacjent, choroby atopowe i układowe, przyjmowane leki oraz występowanie świądu u członków rodziny lub bliskich osób. Równie ważne są ewentualne współtowarzyszące objawy takie jak gorączka, poty nocne, nietolerancja zmian temperatury czy zmiana koloru moczu, dolegliwości żołądkowo-jelitowe: mdłości, wymioty, biegunki, zaburzenia psychiczne, snu i nastoju, przemęczenie czy ciąża.

Badanie przedmiotowe w diagnostyce świądu

Jednym z elementów badania przedmiotowego świądu jest szczegółowe badanie dermatologiczne pacjenta zgłaszającego świąd z uwzględnieniem miejsc takich, jak włosy, paznokcie, okolice narządów płciowych i błony śluzowej jamy ustnej. Badania przeprowadza się w kierunku znalezienia innych niepokojących objawów, do których należy wysuszenie skóry, łuszczenie, otarcia, zmiany barwnikowe, bladość lub zażółcenie skóry oraz lichenifikacja. W badaniu przedmiotowym paznokci zwraca się uwagę na obecność onycholizy (objaw towarzyszący chorobom tarczycy), dystrofii (objaw związany z liszajem płaskim) oraz wygląd samej płytki paznokciowej (wypolerowane płytki mogą wskazywać na częste pocieranie).

Kolejnym elementem diagnostyki przedmiotowej świądu jest badanie ogólne. Objawy, które powiązane ze świądem wskazują na konkretne choroby układowe to m.in. powiększenie węzłów chłonnych i powiększenie wątroby oraz śledziony – objawy chorób hematologicznych, powiększenie wątroby i jej bolesność podczas ucisku – objawy zapalenia wątroby, wytrzeszcz oczu – objaw nadczynności tarczycy.

Zgodnie z obecnym stanem wiedzy w przypadku świądu występującego na skórze niezmienionej zaleca się wykonanie dodatkowych badań laboratoryjnych w celu znalezienia przyczyny chorobowej wywołującej reakcję świądową. Z uwagi na wysoki koszt szczegółowych badań laboratoryjnych zaleca się je tylko w konkretnych przypadkach, wynikających z wywiadu lekarskiego i przebiegu klinicznego.

Badania laboratoryjne w diagnostyce świądu skóry niezmienionej chorobowo

Badania laboratoryjne wykonywane w celu ustalenia przyczyny świądu skóry niezmienionej chorobowo można podzielić na badania podstawowe oraz specjalistyczne. Do badań podstawowych zalicza się badania krwi: OB, morfologię z rozmazem krwinek, bilirubinę, enzymy wątrobowe, TSH czy poziom glukozy. Badania specjalistyczne obejmują dalsze szczegółowe badania krwi (m.in. dodatkowe testy wątrobowe, poziom potasu, wapnia, fosforu, testy wykrywające wirusa HIV, IgE całkowite, IgE specyficzne), szczegółowe badania moczu, badania kału na obecność pasożytów i krwi utajonej, a także testy alergiczne. Niekiedy wymagana jest biopsja skóry, a w szczególnych przypadkach wykonanie rezonansu magnetycznego, endoskopii, badania szpiku kostnego czy badania neurologicznego.

Świąd wieloczynnikowy i świąd o niewyjaśnionej przyczynie

Świąd wieloczynnikowy to reakcja wywołana dwiema lub więcej przyczynami. Często są to suchość skóry, rogowacenie, zaburzenia metaboliczne. Należy jednak mieć na uwadze możliwość poważniejszych przyczyn. W literaturze znaleźć można termin „świąd o niewyjaśnionej przyczynie”. Terminu tego używa się tylko w przypadku, gdy po użyciu wszystkich dostępnych metod diagnostycznych nie uda się ustalić przyczyny świądu. Świąd o niewyjaśnionej przyczynie nie może być diagnozą końcową, więc pacjent powinien być pod stałą kontrolą lekarza do czasu wykrycia choroby podstawowej.

Sprawdź też:

Włókniaki miękkie – charakterystyka

Włókniaki miękkie są nowotworem skóry, rozwijającym się z tkanki łącznej włóknistej. Ten rodzaj…

Czytaj artykuł

Jak rozpoznać i badać świąd

Świąd skóry ma różnorodne przyczyny: może towarzyszyć chorobom skóry, zakażeniom pasożytniczym, alergiom, chorobom…

Czytaj artykuł

Łuszczyca – przyczyny choroby

Uważa się, że istotą łuszczycy jest nadmierna liczba podziałów keratynocytów w warstwie podstawnej naskórka,…

Czytaj artykuł