Łojotokowe zapalenie skóry – epidemiologia

Łojotokowe zapalenie skóry to powszechnie występująca zapalna choroba skóry, chociaż część lekarzy i pacjentów uważa ją za jedynie niewielkie odstępstwo od fizjologii. Mimo że choroba została pierwszy raz opisana w 1887 roku, przyczyny jej powstania nie są znane. Szacuje się, że u około 5% ludzi objawy są tak silne, że niezbędna jest pomoc lekarska. Choroba dotyka ludzi w różnym wieku, występuje także u niemowląt, zazwyczaj w pierwszych trzech miesiącach życia. Na łojotokowe zapalenie skóry, które jest schorzeniem przewlekłym z tendencją do nawrotów, znacznie częściej zapadają mężczyźni.

Przyczyny łojotokowego zapalenia skóry

Wykazano związek nadmiernej aktywności gruczołów łojowych z powstawaniem łojotokowego zapalenia skóry, z uwagi na fakt, że nadmierne wydzielanie łoju powoduje złuszczanie i podrażnienia skóry. Za tą teorią przemawia lokalizacja zmian, występujących głównie na owłosionej skórze głowy i twarzy. Inną hipotezą jest związek choroby z występowaniem bakterii lub grzybów Malassezia furfur. U niektórych niemowląt z łojotokowym zapaleniem skóry stwierdza się kolonizację Candida albicans w stolcu lub objawy alergii na drożdżaki. Panuje również przekonanie, że rozkład przez bakterie łoju i potu na skórze może odgrywać rolę w łojotokowym zapaleniu skóry, prowadząc do uczulenia na produkty metaboliczne rozkładu. Z uwagi na fakt, żeŁZS towarzyszy często zakażeniom wirusem HIV, przypuszcza się, że łojotokowe zapalenie skóry może mieć także przyczyny immunologiczne.

Niekiedy łojotokowe zapalenie skóry i łuszczyca mają podobne obrazy. Na tej podstawie przypuszcza się, że u części osób chorych na łojotokowe zapalenie skóry, ogniska chorobowe mogą być przyczyną zaostrzenia łuszczycy. Z obserwacji klinicznych wynika, że choroby układu nerwowego mogą mieć wpływ na występowanie łojotokowego zapalenia skóry, o czym świadczy tendencja do zapadania na to schorzenie pacjentów z chorobą Parkinsona oraz u osób po udarze mózgu, wyłącznie po stronie z niedowładem. Znacznie częściej na łojotokowe zapalenie skóry zapadają osoby z przewlekłymi chorobami, nie wstające z łóżek.Pewnych związków z występowaniem choroby upatruje się w dużych niedoborach witaminy B i kwasów tłuszczowych, gdyż stosowanie diety ubogiej w te składniki wywołuje wykwity bardzo zbliżone do łojotokowego zapalenia skóry.Ponadto zauważa się zależność między porą roku, a zachorowalnością na łojotokowe zapalenie skóry. Z obserwacji wynika, że nawroty mają miejsce głównie jesienią i zimą. Zaobserwowano również częstsze współwystępowanie łojotokowego zapalenia skóry z nowotworami złośliwymi przewodu pokarmowego oraz nowotworami górnych dróg oddechowych.

Łojotokowe zapalenie skóry – objawy

Wczesne objawy choroby to łojotok skóry głowy. Kolejnym etapem jest nawarstwianie się tłustych strupów i wystąpienie stanu zapalnego, a następnie przerzedzenie się włosów. Z owłosionej skóry głowy choroba rozwija się, przechodząc na przylegającą skórę nieowłosioną, przeważnie na czoło, okolice zauszne i kark. Kolejno zmiany chorobowe obserwuje się na mostku, fałdach pachowych pachwinowych, okolicach pępka i okolicach skóry wzdłuż kręgosłupa. W lokalizacji zgięciowej, zwłaszcza przy nasilonym stanie zapalnym, dochodzi do sączenia. Chorobie towarzyszy świąd o różnym nasileniu.

Przebieg łojotokowego zapalenia skóry

Łojotokowe zapalenie skóry może mieć przebieg o różnym stopniu nasilenia. Najłagodniejsza faza choroby charakteryzuje się minimalnym nasileniem zmian. Obserwuje się otrębiaste złuszczanie się żółtego, przetłuszczonego naskórka, którego podłożem są nieregularne plamy rumieniowe. W tej fazie choroby zmiany występują wokół brwi, wzdłuż fałdów nosowo-wargowych i na uszach. Przeważnie u kobiet rumień i złuszczanie obejmują skórę wokół nosa. W obydwu przypadkach w tej fazie choroby nie występuje świąd. W bardziej nasilonych stadiach choroby można zaobserwować zmiany na głowie wzdłuż linii włosów, rzadziej rozlane zmiany występują na całej skórze głowy. Zmianom często towarzyszy świąd. Niekiedy zmiany występujące głównie na szyi, przyjmują kształt obrączkowaty. Z uwagi na sposób złuszczania się naskórka tę odmianę choroby określa się mianem płatkowego łojotokowego zapalenia skóry.