Łojotokowe zapalenie skóry – przebieg i leczenie

Łojotokowe zapalenie skóry ma przewlekły przebieg. Pacjent zgłaszający się do lekarza powinien być świadomy, że przebieg choroby można kontrolować, ale nie da się jej całkowicie wyleczyć. Pacjent powinien wiedzieć również o możliwości wystąpienia, towarzyszącej łojotokowemu zapaleniu skóry, łuszczycy. Choroba dotyka ludzi w różnym wieku, występuje także u niemowląt, zazwyczaj w pierwszych trzech miesiącach życia.

Przyczyny ją wywołujące nie są znane. Obecnie wysnuwa się wiele hipotez na temat czynników sprawczych choroby, takich jak nadmierna aktywność gruczołów łojowych (u kobiet wywołana podwyższonym poziomem prolaktyny), obniżona odporność, choroby neurologiczne, czy nowotwory. Z obserwacji wynika, że na łojotokowe zapalenie skóry częściej zapadają mężczyźni.

Diagnostyka różnicowa w łojotokowym zapaleniu skóry

W diagnostyce różnicowej łojotokowe zapalenie skóry należy odróżnić od łuszczycy, co nastręcza wielu problemów diagnostycznych, a w przypadku zmian z towarzyszącym rumieniem od zakażeń drożdżakowych lub bakteryjnych. Łojotokowe zapalenie skóry może również być podobne do łupieżu różowego oraz alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. U niemowląt należy wykluczyć atopowe zapalenie skóry, charakteryzujące się podobnym przebiegiem.

Leczenie miejscowe łojotokowego zapalenia skóry

Podstawą terapii są szampony przeciwgrzybicze oraz stosowane miejscowo związki z grupy imidiazoli, a także kortykosteroidy o słabej sile działania. Szampony stosowane podczas choroby powinny mieć działanie przeciwko grzybom z rodzaju Malassezia furfur.

Strupy na owłosionej skórze głowy można zmiękczać przy pomocy stosowania na noc maści, zawierającej kwas salicylowy w stężeniu 3-5%. Preparaty kortykosteroidowe stosowane w terapii miejscowej, wykazują szybsze działanie, ale nie należy stosować ich na zmiany zlokalizowane na twarzy z uwagi na działania niepożądane, takie jak zapalenie okołoustne, ścieńczenie skóry czy zmiany trądzikopodobne oraz odbarwienia. W tej okolicy znacznie lepiej sprawdzą się inhibitory kalcineuryny (tacrolimus, pimecrolimus).

Gdy zmiany mają niewielki stopień nasilenia i towarzyszy im rumień, najlepsze efekty uzyskuje się stosując terapię w sposób przerywany. W długotrwałej terapii zalecane są preparaty imidiazolowe, najczęściej dostępne w postaci kremu. Efekty odnosi się również leczeniem kremami z metronidazolem i solami litu.

Leczenie ogólne łojotokowego zapalenia skóry

Leczenie ogólne jest wskazane bardzo rzadko. Zaleca się ten rodzaj terapii wyłącznie u chorych z bardzo nasilonymi, nawracającymi uporczywie zmianami, w przypadku których leczenie miejscowe nie przynosi efektu. W terapii ogólnej podaje się izotretioninę w celu zmniejszenia wydzielania łoju, albo podaje się ogólnie preparaty imidiazolowe, takie jak itrakonazol czy fluconazol. W przypadkach błędnie leczonego łojotokowego zapalenia skóry, w których doszło do uogólnienia choroby, można przez krótki czas podawać kortykosteroidy oraz czasami stosować antybiotyki. Przy nasilonym świądzie i pieczeniu stosuje się środki przeciwhistaminowe.

Łojotokowe zapalenie skóry jest jedną z najtrudniejszych w leczeniu zapalnych chorób skóry. Każdy chory wymaga indywidualnego podejścia. Mimo że choroba jest znana od 1887 roku, do chwili obecnej nie wynaleziono na nią całkowicie skutecznego leku.