Różnice pomiędzy łojotokowym zapaleniem skóry u niemowląt i dorosłych

Łojotokowe zapalenie skóry dotyka osób w każdym wieku, najczęściej mężczyzn oraz niemowlęta, niezależnie od płci, w pierwszych trzech miesiącach życia.

Łojotokowe zapalenie skóry w okresie poniemowlęcym – objawy

Jednym z wczesnych objawów jest łojotok skóry głowy. Następnie dochodzi do nawarstwiania się tłustych strupów i powstania stanu zapalnego, co prowadzi do przerzedzenia się włosów. Dalej choroba rozwija się poprzez przechodzenie zmian na przylegającą skórę nieowłosioną, głównie na czoło, okolice za uszami i kark. Kolejno zmiany chorobowe obserwuje się na mostku, fałdach pachowych pachwinowych, okolicach pępka i skóry wzdłuż kręgosłupa. Przy nasilonym stanie zapalnym w okolicy zgięciowej dochodzi do sączenia się zmian. Objawem towarzyszącym łojotokowemu zapaleniu skóry u dorosłych jest świąd o różnym nasileniu.

Łojotokowe zapalenie skóry u niemowląt – objawy

Początkowo w owłosionej skórze głowy tworzą się tłuste, miękkie strupy i łuski przylegające do podłoża – tzw. ciemieniucha lub inaczej czepek niemowlaka. Wykwity skórne pojawiają się również na twarzy, fałdach skórnych, pępku oraz w miejscach przylegania pieluch. W odróżnieniu od łojotokowego zapalenia skóry, u pacjentów w innych grupach wiekowych, chorobie u niemowląt nie towarzyszą żadne dolegliwości. Zmianom na skórze może towarzyszyć za to rumień, będący skutkiem ubocznym agresywnego leczenia. Czasem może dochodzić do powstawania nadżerek.

Łojotokowe zapalenie skóry w okresie poniemowlęcym – przebieg

Choroba może przebiegać łagodnie, ale może mieć też przebieg o stopniu nasilenia od znacznego do ciężkiego. W najłagodniejszej postaci choroby nasilenie zmian jest minimalne. Obserwuje się otrębiaste złuszczanie się żółtego, przetłuszczonego naskórka, którego podłożem są nieregularne plamy rumieniowe. Charakterystyczne zmiany występują wokół brwi, wzdłuż fałdów nosowo-wargowych i na uszach. Przeważnie u kobiet rumień i złuszczanie obejmują skórę wokół nosa. W obydwu przypadkach w tej fazie choroby nie występuje świąd. Bardziej nasilone stadia choroby charakteryzują się zmianami na głowie wzdłuż linii włosów, a rzadziej rozlane zmiany występują na całej skórze głowy. Przebiegowi choroby często towarzyszy świąd. Niekiedy zmiany występujące przeważnie na szyi przyjmują kształt obrączkowaty. Z uwagi na sposób złuszczania się naskórka, tę odmianę choroby określa się mianem płatkowego łojotokowego zapalenia skóry. Za łojotokowe zapalenie skóry o ciężkim przebiegu uznaje się rozsiane łojotokowe zapalenie skóry, charakteryzujące się sączącymi wykwitami. Zmiany, oprócz typowych lokalizacji, mogą występować również na brodawkach sutkowych i fałdach zgięciowych. Zmiany pokrywają się strupami, a przebiegowi choroby towarzyszy świąd. Łojotokowe zapalenie skóry charakteryzuje się przewlekłym przebiegiem i ma tendencję do nawrotów, szczególnie jesienią i zimą. Choroba nigdy w pełni nie zostaje wyleczona.

Przebieg łojotokowego zapalenia skóry u niemowląt

Objawy zwykle po kilku tygodniach zmniejszają się i ustępują, dlatego też wiele przypadków łojotokowego zapalenia skóry u niemowląt leczy się domowymi sposobami.

Rzadką ciężką odmianą choroby u niemowląt jest choroba Leinera. Choroba charakteryzuje się zespołem objawów, takich jak ostre łojotokowe zapalenie skóry, biegunka, opóźnienie wzrostu i rozwoju. Obserwuje się ją u dzieci, u których występuje erytrodermia z objawami ogólnymi, jednak trudno jest wskazać konkretną przyczynę takiego stanu. Zakłada się, że dzieje się tak na skutek uogólnionego zapalenia skóry u ciężko chorych dzieci z niedoborami odporności o różnych przyczynach.

Diagnostyka różnicująca łojotokowego zapalenia skóry w okresie poniemowlęcym

Trudności w rozpoznaniu przysparza odróżnienie łojotokowego zapalenia skóry od łuszczycy. W takich przypadkach, jako kryterium różnicowania, przyjmuje się lokalizację zmian oraz bierze się pod uwagę wywiad rodzinny pod kątem łuszczycy. Diagnozując pacjenta z nasilonym odczynem zapalnym należy wziąć pod uwagę wtórne nadkażenie bakteryjne lub drożdżakowe. Inne schorzenia, które należy wziąć pod uwagę w diagnostyce różnicowej, to m.in. alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, wywołane alergią na oprawki okularów (zmiany występują za uszami), alergiczne kontaktowe zapalenie skóry wywołane kroplami do uszu (zmiany występują w przewodach słuchowych) czy np. okołoustne zapalenie skóry wywołane zbyt silnym działaniem kortykosteroidów (wykwity obserwuje się w okolicy fałdów nosowo-wargowych lub rzadziej w innych miejscach twarzy). Należy również pamiętać, że w przypadku zmian skórnych, obejmujących dużą powierzchnię, łojotokowe zapalenie skóry należy odróżnić od łupieżu różowego.

Diagnostyka różnicująca łojotokowego zapalenia skóry u niemowląt

U niemowląt trudno jest odróżnić łojotokowe zapalenie skóry od atopowego zapalenia skóry. Bywa też, że łojotokowe zapalenie skóry może zostać błędnie rozpoznane jako łuszczyca. Zakażenie świerzbem również może wywoływać objawy podobne do łojotokowego zapalenia skóry.

Bez względu na grupę wiekową, przyczyny łojotokowego zapalenia skóry nie zostały do końca poznane, podobnie jak nie stworzono jednego całkowicie skutecznego leku przeciwko tej chorobie.